Deepfake và lừa đảo AI

Bạn nhận được một cuộc gọi video từ "mẹ". Giọng nói, khuôn mặt, cách nói chuyện – tất cả đều giống hệt. Nhưng có một điều khiến bạn nghi ngờ: mẹ chưa bao giờ gọi video vào giờ này, và có gì đó hơi... không tự nhiên.

Đó không phải là mẹ bạn. Đó là Deepfake.

1. Deepfake là gì?

Deepfake là công nghệ sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để tạo ra các video, hình ảnh hoặc âm thanh giả mạo trông rất thật. Từ "deepfake" là ghép của "deep learning" (học sâu) và "fake" (giả).

Công nghệ này có thể:

• Ghép khuôn mặt của người này lên cơ thể của người khác.
• Tạo ra video của một người đang nói những điều họ chưa từng nói.
• Giả mạo giọng nói của ai đó một cách chính xác đến khó tin.

2. Các hình thức lừa đảo phổ biến sử dụng AI

• Lừa đảo giọng nói (Voice Cloning): Kẻ xấu sao chép giọng nói của người thân bạn từ các video trên mạng xã hội, sau đó gọi điện và yêu cầu chuyển tiền gấp.
• Video Deepfake: Kẻ xấu tạo video giả mạo người nổi tiếng hoặc người thân để thao túng, lừa đảo hoặc tống tiền.
• Tin nhắn do AI tạo: Sử dụng AI để viết tin nhắn giả mạo giọng văn của người thân, bạn bè, hoặc đối tác để yêu cầu chuyển tiền.
• Lừa đảo việc làm: Sử dụng AI để tạo hồ sơ xin việc giả, hoặc mạo danh nhà tuyển dụng để thu thập thông tin cá nhân.

3. Cách nhận biết Deepfake

• Mắt ít chớp hoặc chớp không tự nhiên: AI thường gặp khó khăn khi mô phỏng chuyển động chớp mắt tự nhiên.
• Chuyển động môi và âm thanh không khớp: Nếu môi cử động nhưng âm thanh bị lệch vài giây, đó có thể là deepfake.
• Ánh sáng bất thường: Nếu khuôn mặt có ánh sáng khác với phần còn lại của khung hình, đó là dấu hiệu của chỉnh sửa.
• Hình ảnh không sắc nét: Deepfake thường có vùng xung quanh mặt bị mờ hoặc nhiễu.
• Hành động bất ngờ để kiểm tra: Nếu nghi ngờ, hãy yêu cầu người đó thực hiện một hành động bất ngờ (ví dụ: đưa tay qua mặt). Deepfake khó có thể phản ứng kịp.

4. Cách bảo vệ bạn và gia đình

• Hạn chế đăng tải thông tin cá nhân: Hạn chế đăng video, ảnh và giọng nói chất lượng cao lên mạng xã hội – kẻ xấu có thể sử dụng chúng để tạo deepfake.
• Thiết lập "mật khẩu" gia đình: Đồng ý một từ hoặc cụm từ bí mật mà chỉ gia đình bạn biết để xác nhận trong các tình huống khẩn cấp.
• Kiểm tra nguồn tin: Trước khi tin vào bất kỳ video hay tin nhắn nào, hãy kiểm tra từ nhiều nguồn khác nhau.
• Bảo mật tài khoản: Sử dụng mật khẩu mạnh, bật xác thực hai lớp (2FA), và cảnh giác với các yêu cầu thông tin cá nhân.
• Không gửi ảnh/video nhạy cảm: Một khi đã gửi, bạn không còn kiểm soát được nội dung đó nữa.